Nội dung chính
Cuộc đàm phán Mỹ – Iran tại Istanbul đang thu hút sự chú ý lớn khi các bên đưa ra những lập trường đối lập về chương trình hạt nhân và eo biển Hormuz.
Các nguồn tin ngoại giao cho biết, một vòng đàm phán mới giữa Hoa Kỳ và Iran đã chính thức bắt đầu tại Istanbul. Điểm nóng của các cuộc thảo luận xoay quanh việc thực hiện thỏa thuận ngừng bắn tại Lebanon, nơi phía Tehran đang gây áp lực buộc Washington phải có những hành động quyết liệt hơn nhằm ràng buộc Israel tuân thủ các cam kết hiện có.
Sức nóng từ các cuộc đối thoại tại Istanbul
Tại hiện trường, sự hiện diện của các quan chức cấp cao Iran mang theo thông điệp chính trị mạnh mẽ. Hình ảnh Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf đeo ghim hình các nhà lãnh đạo tối cao cho thấy sự nhất quán trong lập trường của Tehran.
Các phiên thảo luận kéo dài hơn hai giờ với các đối tác Pakistan đã được ghi nhận. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baqaei, khẳng định rằng mọi yêu cầu của Tehran — dựa trên gói đề xuất 10 điểm — đã được truyền đạt một cách minh bạch và rõ ràng cho phía Pakistan nhằm tìm kiếm một giải pháp trung gian.
Chiến lược kiểm soát eo biển Hormuz và vấn đề chủ quyền
Một trong những yếu tố làm gia tăng căng thẳng địa chính trị là tuyên bố của ông Behnam Saeedi, Thư ký Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, về việc quản lý dòng chảy hàng hải tại eo biển Hormuz.
Theo đó, Iran dự kiến sẽ áp dụng cơ chế thu phí đối với mọi tàu thuyền đi qua khu vực này, với yêu cầu thanh toán bắt buộc bằng đồng rial. Bên cạnh đó, vấn đề định danh địa lý cũng được đẩy lên mức độ nhạy cảm cao khi Tehran kiên quyết chỉ chấp nhận tên gọi “Vịnh Ba Tư” trong mọi tài liệu vận tải, nhằm phản đối các đề xuất đổi tên thành “Vịnh Ả Rập” từ phía Mỹ trước đây.
Đáng chú ý, tính răn đe quân sự đối với các tàu thuyền có liên quan đến Israel đã được nhấn mạnh. Ông Saeedi cảnh báo rằng bất kỳ tàu nào thuộc Israel hoặc không tuân thủ mệnh lệnh của Iran tại eo biển Hormuz đều có nguy cơ bị tịch thu ngay lập tức hoặc bị tấn công tiêu diệt.
Sự đối đầu giữa hai lộ trình giải pháp
Hiện tại, khoảng cách giữa Washington và Tehran vẫn còn rất lớn do sự khác biệt căn bản trong các điều khoản đàm phán.
Gói đề xuất 15 điểm từ phía Hoa Kỳ
Phía Mỹ đang hướng tới một lộ trình thắt chặt kiểm soát Iran, bao gồm các yêu cầu trọng yếu:
- Giải tán hoàn toàn chương trình hạt nhân của Iran.
- Bàn giao toàn bộ lượng uranium đã làm giàu cao cho IAEA.
- Áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt lên năng lực phòng thủ và chương trình tên lửa đạn đạo.
- Chấm dứt mọi sự hỗ trợ cho các nhóm vũ trang khu vực thân Tehran.
- Đảm bảo sự thông thoáng tuyệt đối cho eo biển Hormuz.
Lộ trình 10 điểm của Tehran
Ngược lại, Iran đưa ra các điều kiện mang tính bảo vệ chủ quyền và dỡ bỏ áp lực kinh tế:
- Cam kết không gây hấn từ các bên liên quan.
- Khẳng định quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
- Chấp nhận duy trì hoạt động làm giàu urani.
- Dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt kinh tế.
- Yêu cầu bồi thường thiệt hại chiến tranh và chấm dứt mọi hành động thù địch từ Mỹ và Israel, bao gồm cả tại Lebanon.
Tương lai nào cho quan hệ Mỹ – Iran?
Người phát ngôn chính phủ Fatemeh Mohajerani nhấn mạnh rằng Iran sẽ tham gia đàm phán với “quyền kiểm soát tuyệt đối” và không chấp nhận bất kỳ sự nhượng bộ nào làm tổn hại đến lợi ích quốc gia.
Nhận định về khả năng đạt được thỏa thuận, Phó Tổng thống thứ nhất Mohammad Reza Aref đưa ra một góc nhìn sắc sảo: Một thỏa thuận cùng có lợi là khả thi nếu Mỹ đàm phán với tinh thần “Nước Mỹ trên hết”. Tuy nhiên, nếu ưu tiên của phía Mỹ là “Israel trên hết”, Tehran sẽ buộc phải chuyển sang trạng thái phòng thủ mạnh mẽ hơn, điều này có thể dẫn đến những tổn thất không thể lường trước cho an ninh toàn cầu.
Bạn đánh giá thế nào về tác động của việc Iran thu phí eo biển Hormuz đối với giá dầu thế giới? Hãy để lại ý kiến dưới phần bình luận và theo dõi chúng tôi để cập nhật những diễn biến mới nhất.