Doanh nghiệp phát hành tài sản mã hóa: Hạch toán giống vay vốn theo dự thảo Thông tư 2026

Doanh nghiệp phát hành tài sản mã hóa cần hạch toán kế toán tương tự hoạt động vay vốn, theo dự thảo Thông tư mới của Bộ Tài chính, áp dụng từ năm tài chính 2026.

Bộ Tài chính đang thu thập ý kiến về dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa, nhằm triển khai Nghị quyết 05/2025 của Chính phủ.

Phạm vi áp dụng của dự thảo Thông tư

Dự thảo quy định ba nhóm đối tượng chính:

• Nhà cung cấp dịch vụ: các doanh nghiệp vận hành sàn giao dịch, lưu ký, nền tảng phát hành.
• Doanh nghiệp phát hành: các đơn vị thực hiện chào bán tài sản mã hóa qua nền tảng được cấp phép.
• Nhà đầu tư tổ chức trong nước: pháp nhân thành lập theo luật Việt Nam tham gia đầu tư.

Nguyên tắc hạch toán cho nhà cung cấp dịch vụ

Đặc điểm nổi bật là quản lý và hạch toán tách biệt giữa tài sản của khách hàng và tài sản của nhà cung cấp. Cụ thể:

• Mỗi nhà cung cấp dịch vụ lưu ký phải mở sổ chi tiết theo từng khách hàng, từng loại tài sản và từng khoản phải thu.
• Doanh thu từ phí lưu ký, quản lý tài sản và chuyển giao tài sản mã hóa phải được ghi nhận riêng biệt trong doanh thu hoạt động nghiệp vụ, đảm bảo tính minh bạch.

Hạch toán cho doanh nghiệp phát hành và hoạt động tự doanh

Doanh nghiệp phát hành tài sản mã hóa sẽ căn cứ vào bản chất giao dịch để xác định cách hạch toán, được so sánh với hoạt động vay vốn doanh nghiệp. Khi thực hiện tự doanh tài sản mã hóa, họ phải:

• Ghi nhận doanh thu và chi phí giống như hoạt động kinh doanh chứng khoán.
• Giữ sổ riêng cho các loại tài sản tự doanh đang nắm giữ, ví dụ: nếu công ty A nắm giữ 1.000 BTC, sẽ ghi nhận một khoản dự phòng rủi ro khoảng 5% giá trị thị trường để phản ánh biến động giá.
• Thực hiện trích lập dự phòng rủi ro tương tự như công ty chứng khoán khi tự doanh chứng khoán.

Hạch toán cho nhà đầu tư tổ chức

Nhà đầu tư tổ chức sẽ áp dụng nguyên tắc đầu tư tài chính, phân loại tài sản dựa trên mục đích và thời gian nắm giữ (ngắn hạn, dài hạn, giao dịch). Các khoản đầu tư sẽ được ghi nhận theo chuẩn IFRS 9 tương đương, bao gồm đo lường ở giá trị công bằng hoặc giá trị hợp lý, tùy thuộc vào chiến lược đầu tư.

Thời gian thực thi và tác động dự kiến

Dự kiến Thông tư sẽ có hiệu lực từ năm tài chính 2026, đồng hành với giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Việc chuẩn hoá hạch toán sẽ giúp:

• Tăng tính minh bạch và độ tin cậy của báo cáo tài chính.
• Hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát rủi ro hệ thống trong thị trường crypto.
• Giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhờ quy trình chuẩn hoá.

Doanh nghiệp nên chuẩn bị sớm hệ thống kế toán phù hợp, đào tạo nhân sự và cập nhật phần mềm ERP để đáp ứng yêu cầu mới.

MINH TRÚC