Nội dung chính
Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng khan hiếm, việc hồi sinh các khu đất trống thành không gian xanh đang trở thành giải pháp thiết thực cho cư dân Thành phố Hồ Chí Minh.
Những không gian xanh mới không chỉ làm đẹp môi trường đô thị mà còn giảm thiểu rủi ro an ninh, trật tự và ngập úng. Khi đất bỏ hoang được chuyển đổi thành công viên mini, vườn hoa hoặc sân thể thao, giá trị tài nguyên đất được tối ưu, đồng thời tạo ra lợi ích xã hội thiết thực.
Công viên xanh: Biến khu đất bỏ hoang thành tài sản cộng đồng
Ví dụ tiêu biểu là Công viên Thanh Niên Khu phố 46 (đường số 4, khu tái định cư dự án Khu công nghệ cao, phân kỳ 3). Trước 2024, khu đất này là bãi trũng ngập nước, rác thải và cỏ dại. Nhờ nguồn vốn từ các đảng viên, đóng góp của người dân và lực lượng tình nguyện, hơn 500 m² đất đã được lát nền, trồng cây xanh và lắp thiết bị tập thể dục. Ông Nguyễn Văn Thương, Trưởng khu phố 46, cho biết công viên hiện là điểm đến quen thuộc cho sinh hoạt và vui chơi của cư dân.
Năm 2018, Công viên Thanh Niên Khu phố 47 (phường Tăng Nhơn Phú) với diện tích hơn 1.500 m² cũng được cải tạo từ “điểm đen” rác thải, đáp ứng chỉ thị 19‑CT/TU của Thành ủy về môi trường sạch và giảm ngập nước. Công viên này đã tổ chức nhiều chương trình cộng đồng như trồng cây, phát quà cho người nghèo và các hoạt động thể thao.
Ở ấp Hải Bình, xã Long Hải, khu đất 4.000 m² dự kiến sẽ trở thành tiểu công viên xanh với sân bóng đá, cầu lông và thiết bị tập thể dục ngoài trời. Bà Trịnh Thị Trang, Bí thư kiêm Trưởng ấp, nhấn mạnh mô hình này được tài trợ xã hội hóa, cho phép người dân tự quản, tự chăm sóc và tạo ra không gian công cộng cần thiết.
Mô hình khai thác tạm thời: Giá trị xã hội và lợi ích môi trường
Thay vì để đất “giậm chân” chờ dự án, một số phường đã xin phép thành phố khai thác tạm thời các khu đất trống cho các hoạt động thể thao, vui chơi. Phường Bình Trưng, với 58 khu đất dự án bỏ trống (gần 170 ha), đã cho phép sử dụng tạm thời làm sân tập, công viên mini. Chị Phạm Thị Anh, đại diện phường, cho biết đây là sáng kiến “gần dân” giúp tăng diện tích mảng xanh đô thị.
Đồng thời, Sở Xây dựng và phường An Khánh đã trồng 200 cây xanh dọc bờ sông Sài Gòn, từ đường hầm vượt sông đến cầu Cạn, tạo không gian xanh bền vững và cải thiện chất lượng không khí.
Kinh nghiệm thực tiễn và thách thức
Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, nhấn mạnh rằng dù đã quy hoạch 42 công viên, diện tích công viên trên đầu người vẫn chưa đáp ứng nhu cầu. Việc sử dụng tạm thời các khu đất chưa triển khai là giải pháp khả thi, đồng thời có thể mở rộng thành nhà văn hoá cộng đồng, chợ phiên hoặc trung tâm thể thao.
Tuy nhiên, các dự án cần giải quyết các rào cản pháp lý, quy hoạch và nguồn vốn duy trì. Đề xuất nên xây dựng khung pháp lý rõ ràng cho việc chuyển đổi công năng tạm thời, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp tư nhân.
Triển vọng tương lai
Nếu các mô hình này được nhân rộng, TP.HCM có thể tạo ra hàng trăm không gian cộng đồng nhỏ, góp phần giảm áp lực đất, nâng cao chất lượng sống và xây dựng đô thị lấy con người làm trung tâm.
Hãy chia sẻ quan điểm của bạn về việc hồi sinh khu đất trống và đề xuất những ý tưởng mới cho không gian xanh đô thị!