Nội dung chính
Việc Tổ chức Hàng hải Quốc tế lên tiếng phản đối các yêu cầu thu phí tại eo biển Hormuz đang trở thành tâm điểm chú ý khi những động thái này đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của vận tải biển toàn cầu.
Trong tuyên bố mới nhất, Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez đã khẳng định việc Iran tìm cách áp đặt các khoản phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz là hành vi bất hợp pháp. Theo ông, cộng đồng quốc tế cần thống nhất bác bỏ những yêu cầu này để bảo vệ các nguyên tắc cốt lõi của luật pháp quốc tế về tự do hàng hải.
Nguy cơ từ việc phá vỡ các quy tắc hàng hải quốc tế
Ông Dominguez nhấn mạnh rằng không một quốc gia đơn phương nào có quyền thiết lập các công cụ thanh toán hay thu phí tại các eo biển chiến lược. Việc chấp nhận các yêu cầu thu phí này không chỉ vi phạm luật pháp mà còn tạo ra một tiền lệ cực kỳ bất lợi cho hệ thống vận tải biển thế giới. Nếu các quốc gia bắt đầu tự ý thu phí tại các điểm nghẽn (choke points), trật tự hàng hải toàn cầu sẽ rơi vào hỗn loạn.
Đối với câu hỏi về việc liệu có cần một cơ chế quản lý mới hay không, chuyên gia của IMO đã đưa ra câu trả lời dứt khoát. Ông nhắc lại thỏa thuận phân luồng giao thông năm 1968 giữa Iran và Oman — một khung pháp lý đã hoạt động hiệu quả trong nhiều thập kỷ bằng cách chia tuyến đường thủy thành các làn tàu hướng Bắc và hướng Nam. Do đó, thay vì xây dựng thêm các khuôn khổ mới sau xung đột, thế giới chỉ cần khôi phục lại sự ổn định vốn có.
Khủng hoảng nhân đạo và sự đình trệ của dòng chảy thương mại
Đằng sau những tranh chấp chính trị là những con số biết nói về thiệt hại thực tế. Theo ông Dominguez, mối quan ngại sâu sắc nhất hiện nay không chỉ là kinh tế, mà là số phận của khoảng 20.000 thuyền viên đang bị mắc kẹt tại vùng Vịnh do tình trạng tắc nghẽn tại Hormuz. Tình trạng này càng kéo dài, rủi ro về đời sống và an toàn của những con người vô tội trong ngành vận tải biển càng trở nên trầm trọng.
Sự đình trệ này cũng đang trực tiếp làm tê liệt hoạt động xuất khẩu năng lượng. Dữ liệu từ S&P Global cho thấy một thực trạng đáng báo động: từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu đến ngày 10/4, chỉ có khoảng 22 tàu sử dụng hệ thống nhận dạng tự động rời khỏi eo biển này. Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình 135 lượt tàu mỗi ngày trước khi xung đột xảy ra. Điều này cho thấy dòng chảy dầu mỏ và khí đốt tự nhiên đang bị bóp nghẹt nghiêm trọng.
Địa chính trị phức tạp: Nỗ lực duy trì hành lang an toàn
Trong khi các cuộc đàm phán ngừng bắn giữa Mỹ và Iran tại Pakistan diễn ra mà không đạt được thỏa thuận, các bên đang có những động thái đối nghịch để kiểm soát tình hình tại eo biển Hormuz.
Sáng kiến tuần tra chung và phản ứng quân sự
Pakistan đã đề xuất một giải pháp trung gian đầy triển vọng: triển khai các cuộc tuần tra chung giữa Mỹ và Iran nhằm đảm bảo an toàn lưu thông. Tuy nhiên, song song với ngoại giao, Mỹ cũng đang gia tăng hiện diện quân sự. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã điều động hai tàu khu trục mang tên lửa dẫn hướng là USS Frank E. Peterson và USS Michael Murphy tiến vào khu vực để thực hiện các nhiệm vụ rà phá thủy lôi và đảm bảo an ninh hàng hải.
Sự cứng rắn từ phía Iran
Phản ứng lại các hoạt động quân sự của Mỹ, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đưa ra cảnh báo đanh thép. Phía Iran khẳng định quyền kiểm soát tuyệt đối đối với eo biển Hormuz và tuyên bố sẽ đáp trả nghiêm khắc bất kỳ tàu quân sự nào xâm nhập trái phép, đồng thời chỉ cho phép tàu dân sự lưu thông dưới những điều kiện nhất định.
Kết luận: Tầm quan trọng chiến lược của eo biển Hormuz
Với vai trò là huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu mỗi ngày, bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển Hormuz cũng có thể kích hoạt một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Giải pháp bền vững nhất, như IMO đã nhận định, không nằm ở các khoản phí hay cơ chế mới, mà nằm ở việc chấm dứt xung đột để khôi phục trạng thái bình thường của các tuyến hàng hải quốc tế.
Bạn nghĩ sao về tác động của việc thu phí tại eo biển Hormuz đối với giá năng lượng toàn cầu? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới.