Thị trường tín chỉ carbon đang trở thành một “tài sản xanh” đầy tiềm năng, mở đường cho nền kinh tế xanh và giảm phát thải ở Việt Nam.

Tín chỉ carbon là gì và tại sao nó được gọi là tài sản xanh?

Tín chỉ carbon là chứng chỉ cho phép người nắm giữ bán hoặc mua quyền phát thải CO₂. Nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền” giúp định giá khí nhà kính, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch và tạo ra một luồng tài chính mới cho các dự án giảm phát thải.

Khung pháp lý và lộ trình phát triển tại Việt Nam

Việt Nam đã xây dựng nền tảng pháp lý cho thị trường carbon qua ba văn bản quan trọng:

• Luật Bảo vệ môi trường 2020 – lần đầu ghi nhận thị trường carbon nội địa.
• Nghị định 06/2022/NĐ-CP – quy định lộ trình và cơ chế vận hành.
• Quyết định 232/QĐ‑TTg (năm 2025) – phê duyệt Đề án phát triển thị trường carbon giai đoạn 2025‑2030.

Dự kiến sàn giao dịch tín chỉ carbon sẽ ra mắt vào năm 2028, tạo nền tảng cho một phần quan trọng của tài chính xanh Việt Nam.

Phân khúc thị trường và các bên mua tiềm năng

Theo Roxanne Tan (South Pole), thị trường tín chỉ carbon chia thành bốn nhánh chính: thị trường tuân thủ NDC, thị trường bù trừ trong ETS nội địa, tuân thủ Corsia và thị trường tự nguyện. Các bên mua tiềm năng gồm:

• Định chế tài chính, quỹ đầu tư và ngân hàng.
• Các công ty thương mại quốc tế.
• Nhà bán lẻ tín chỉ và môi giới.
• Doanh nghiệp, tập đoàn và các cơ quan chính phủ.

Thực trạng quan tâm của nhà đầu tư trong và ngoài nước

Khảo sát gần đây cho thấy mức độ quan tâm cao:

• 13% các bên tham gia đang tích cực tìm kiếm cơ hội mua tín chỉ carbon Việt Nam.
• 73% sẵn sàng xem xét mua nếu đáp ứng tiêu chuẩn.
• 13% quan tâm chung nhưng chưa hành động.
• 33% đánh giá tín chỉ carbon rừng là ưu tiên cao, 40% sẵn sàng tìm hiểu thêm.

Thách thức thực tiễn

Nguyễn Thành Công, Phó trưởng Phòng Thị trường carbon, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh rằng nguồn nhân lực chuyên môn còn hạn chế, khiến các địa phương gặp khó khăn trong việc nắm bắt thông tin và xu hướng toàn cầu.

Đối với doanh nghiệp, Nguyễn Hồng Loan (Giám đốc GreenCIC) lưu ý rằng đầu tư vào công nghệ sạch đòi hỏi vốn lớn, thời gian triển khai dài và năng lực công nghệ cao, không phải giải pháp nào cũng khả thi trong ngắn hạn.

Giải pháp và khuyến nghị

Để chuẩn bị cho giai đoạn thí điểm và triển khai chính thức, các đề xuất sau được đưa ra:

1. Xây dựng năng lực dữ liệu địa phương: Rà soát nguồn phát thải, tiềm năng giảm phát thải và khả năng hấp thụ carbon, đặc biệt trong lâm nghiệp, nông nghiệp, chất thải và năng lượng.
2. Tăng cường phối hợp với trung ương: Tổ chức hội thảo, chương trình tuyên truyền để nâng cao kiến thức cho cán bộ quản lý và doanh nghiệp.
3. Học hỏi mô hình trong nước: Áp dụng kinh nghiệm từ các khu vực Bắc Trung Bộ (cơ chế trao đổi giảm phát thải) và dự án “Một triệu hecta lúa” để thiết kế dự án giảm phát thải hiệu quả.
4. Định vị giai đoạn thí điểm: Xem đây là cơ hội học hỏi, xây dựng chiến lược dài hạn và chuẩn bị cho việc tham gia thị trường carbon chính thức.

Kết luận

Thị trường tín chỉ carbon không chỉ là công cụ giảm phát thải mà còn là “tài sản xanh” tạo nguồn tài chính mới cho nền kinh tế bền vững. Doanh nghiệp và địa phương cần chuẩn bị năng lực, hợp tác chặt chẽ và tận dụng các mô hình thành công để khai thác tối đa tiềm năng này.

Bạn đã sẵn sàng tham gia vào thị trường carbon chưa? Hãy chia sẻ quan điểm của mình và theo dõi chúng tôi để nhận những cập nhật mới nhất về tài chính xanh.