Chuyển đổi số đang mở ra vô vàn tiện ích cho ngân hàng, nhưng đồng thời cũng tạo ra một làn sóng tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi. Để bảo vệ an ninh tài chính quốc gia, cần chuyển từ cảnh báo rủi ro sang thiết lập cơ chế phòng vệ chủ động và phản ứng nhanh.

1. Bối cảnh chuyển đổi số và những rủi ro mới

Trong những năm gần đây, ngân hàng Việt Nam đã áp dụng công nghệ đám mây, trí tuệ nhân tạo và blockchain để nâng cao trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước (2023), số vụ tấn công mạng vào hệ thống ngân hàng đã tăng 35% so với năm 2022, lên tới hơn 1.200 vụ trong năm 2023.

Những mối đe dọa hiện nay không chỉ là virus hay ransomware truyền thống mà còn bao gồm:

• Gian lận tài chính số bằng cách khai thác lỗ hổng API.
• Phát tán phần mềm độc hại qua các ứng dụng thanh toán di động.
• Chiếm đoạt dữ liệu cá nhân để thực hiện lừa đảo xuyên biên giới.

2. Hội thảo quốc gia “Bảo vệ an ninh tài chính trong kỷ nguyên số”

Vào ngày 23‑12 tại Hà Nội, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị liên quan đã tổ chức hội thảo quy mô quốc gia. Trung tướng Nguyễn Minh Chính, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội, nhấn mạnh rằng an ninh tài chính không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là chiến lược bảo vệ niềm tin xã hội và ổn định kinh tế.

Tại hội thảo, các chuyên gia đã nhận diện bức tranh rủi ro, đặc biệt là các phương thức mới của tội phạm công nghệ cao, đồng thời đề xuất mô hình phối hợp liên ngành giữa cơ quan quản lý, lực lượng công an và các tổ chức tài chính‑công nghệ.

3. Đề án 2026‑2030: Mục tiêu và cơ chế thực thi

Trong khuôn khổ hội thảo, đề án “Bảo vệ an ninh tài chính quốc gia trong kỷ nguyên số” giai đoạn 2026‑2030 được khởi động. Đề án đặt ra ba mục tiêu chính:

1. Thiết lập khung pháp lý chuẩn quốc tế cho an ninh tài chính số.
2. Phát triển hệ thống phản ứng nhanh (Rapid Response) để phát hiện và ngăn chặn gian lận trong vòng 24‑48 giờ.
3. Đào tạo và chứng nhận chuyên gia an ninh mạng cho 10.000 nhân viên ngân hàng và fintech.

Điểm đáng chú ý là việc chuyển từ “cảnh báo” sang “phòng vệ chủ động” thông qua việc triển khai các công cụ AI giám sát giao dịch bất thường và nền tảng chia sẻ thông tin rủi ro giữa các ngân hàng.

4. Giải pháp đa ngành và cơ chế phản ứng nhanh

Để phòng chống hiệu quả, đại diện Cục Công nghệ Thông tin ngân hàng đề xuất:

• Hợp tác chặt chẽ với Bộ Công an và Hiệp hội An ninh mạng quốc gia để xây dựng trung tâm chia sẻ dữ liệu tội phạm mạng.
• Áp dụng công nghệ blockchain để ghi nhận mọi giao dịch quan trọng, giảm thiểu khả năng chỉnh sửa dữ liệu.
• Triển khai hệ thống cảnh báo sớm dựa trên machine learning, dự đoán hành vi bất thường trước khi xảy ra.

Hệ thống phản ứng nhanh sẽ được trang bị các kịch bản xử lý tự động, cho phép các ngân hàng đóng băng tài khoản khả nghi trong thời gian ngắn nhất, đồng thời thông báo cho cơ quan điều tra.

5. Kết luận và lời kêu gọi hành động

Trong thời đại số, an ninh tài chính là nền tảng bảo vệ niềm tin của người dân và sự ổn định của nền kinh tế. Việc thực hiện đề án 2026‑2030 không chỉ là trách nhiệm của các ngân hàng mà còn là sứ mệnh chung của toàn bộ hệ sinh thái tài chính‑công nghệ.

Hãy cùng các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp tham gia xây dựng môi trường tài chính số an toàn, bền vững. Đăng ký nhận bản tin chuyên sâu về an ninh tài chính tại đây để không bỏ lỡ bất kỳ cập nhật quan trọng nào.

Người lao động sẽ sớm sở hữu sổ Bảo hiểm xã hội điện tử có giá trị pháp lý như sổ giấy, bắt đầu từ ngày 1/1/2026.

Cơ sở pháp lý vững chắc

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định số 164/2025/NĐ-CP, sổ BHXH sẽ được cấp dưới dạng bản điện tử. Quy định này không chỉ mang tính bắt buộc mà còn tạo nền tảng cho việc số hoá toàn bộ hệ thống bảo hiểm xã hội.

Cách cấp và nền tảng công nghệ

Sổ BHXH điện tử được phát hành qua hai ứng dụng quốc gia: VNEID và VssID. Người dùng chỉ cần đăng ký tài khoản, xác thực danh tính và tải sổ về điện thoại hoặc máy tính. Quy trình cấp không thay đổi so với sổ giấy, nhưng loại bỏ hoàn toàn chi phí in ấn và giảm nhu cầu nhân lực.

Lợi ích thiết thực cho người lao động

• Tiết kiệm thời gian: Không còn phải chờ đợi để in sổ mới khi giấy bị mất hoặc hỏng.
• Giảm chi phí: Theo ước tính của Bộ Lao động, mỗi cuốn sổ giấy tiêu tốn khoảng 150.000 VND cho chi phí in và phát hành. Sổ điện tử giúp giảm hàng tỷ đồng chi phí quốc gia.
• Không cần bảo quản vật lý: Người dùng chỉ cần bảo mật tài khoản, tránh rủi ro mất mát, hỏng hóc.
• Thủ tục nhanh gọn: Khi yêu cầu hưởng chế độ BHXH hoặc thất nghiệp, chỉ cần trình bày sổ điện tử trên ứng dụng, không cần xuất trình bản giấy.

Ngăn chặn gian lận và quản lý dữ liệu thông minh

Sổ điện tử được lưu trữ trên cơ sở dữ liệu quốc gia, cho phép cơ quan Bảo hiểm xã hội thu hồi ngay khi phát hiện hành vi giả mạo hoặc gian lận. Đồng thời, việc liên thông dữ liệu với Trung tâm dịch vụ việc làm giúp phát hiện sớm các trường hợp nhận BHXH thất nghiệp không hợp lệ.

Kỳ vọng và thời gian thực hiện

Việc triển khai toàn diện dự kiến hoàn thành vào ngày 1‑1‑2026. Các cơ quan bảo hiểm xã hội đã bắt đầu đào tạo nhân viên và nâng cấp hạ tầng công nghệ để đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ.

Với sự hỗ trợ của công nghệ số, sổ BHXH điện tử không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn bảo vệ quyền lợi người lao động một cách tối ưu.